Loading...

Mụn 2021 có gì mới? Nguyên nhân và cách chữa mụn

0
42
Nhiều nay năm, chúng ta hay đổ lỗi bệnh mụn là do con ngáo ộp vi khuẩn P. acnes (Propionibacterium acnes, y như con vi khuẩn H Pylori gây đau bao tử). Các nghiên cứu gần đây chỉ ra những đổi đáng kể về P. acnes, cách trị liệu mụn, phân tích gen và các phương pháp can thiệp.

Tại sao chúng ta có mụn?

Mụn là sự mất cân bằng giữa tuyến nhờn (tăng thêm), nhiễm khuẩn P. acnes, tăng sừng (dày cứng) da, và trạng thái viêm (pro-inflammatory) trên da. Mụn không chữa sẽ biến thành các u mủ nhỏ (abscess), dẫn đến viêm mãn tính, và cuối cùng là thành thẹo.
Chất nhờn trên da chúng ta thường tăng do stress, hormone, hay biến đổi môi trường (nóng ẩm). Thông thường, vi khuẩn P. acnes thường có ở trên da mặt. Nhiễm khuẩn P. acne thường do vi khuẩn phát triển quá mức kiểm soát hay mất cân bằng giữa các vi khuẩn trên bề mặt da hoặc tổn thương da. Tăng trạng thái viêm xảy ra do bệnh, stress, và dinh dưỡng. Chữa mụn, vì vậy, nhắm vào 4 yếu tố này: giảm chất nhờn, giảm viêm, làm mỏng da, và giảm nhiễm khuẩn P. Acne.
Nói cách khác, con ngáo ộp P. acne không phải là nguyên nhân chính gây mụn.
Trị liệu tiêu chuẩn theo AAD (Viện hàn lâm da liễu Hoa Kỳ)
Năm 2016, AAD ra hướng dẫn cập nhập chữa trị mụn trứng cá. Trong đó, mụn được phân loại từ nhẹ đến nặng. Tùy theo cơ địa và lý do mụn của từng người (4 yếu tố như trên) thì phác đồ điều trị sẽ nhấn vào các lý do đó. Loại nhẹ ký dùng thuốc xức, vừa vừa thì uống, và nặng thì uống Isotretinoin. Thuốc xức đầu tiên vẫn là Retinoid (adapalene, tazarotene, and tretinoin). Dạng thuốc này dùng cho cả mụn bọc và mụn viêm. Thường chỉ định kem Retinoid là 1 lần/ngày và có thể giảm 1 lần/2 ngày nếu như bệnh nhân bị rát da. Nhiều trường hợp tôi giảm đến 1 lần/3 ngày. Lỗi thông dụng khi kê toa thuốc này là 2 lần/ngày. Bệnh nhân sẽ chịu không nổi.
Kem xức trụ sinh và kháng viêm (clindamycin, erythromycin, dapsone) và Benzoyl peroxide (BP) thường được sử dụng kèm theo kem retinoid. Cẩn thận khi dùng kết hợp BP và Retinoid do có thể làm viêm da cơ địa. Trụ sinh uống cũng được dùng rộng rãi, đến mức có một số bài cảnh báo về lườn thuốc trụ sinh với con P. Acne. Nghiên cứu cho thấy Doxycycline 40mg mỗi ngày có tác dụng tương dương 100mg daily và có ít tác dụng phụ hơn. Sarecycline (saysara, tên rất hay) là thuốc trị mới nhất, mắc nhất ($1000/ tháng) có tác dụng lên P. Acne với ít tác dụng phụ hơn các tetracycline khác.

Phân tích gen, hướng đi mới chữa trị mụn?

Tại hội nghị AAD năm nay, một báo cáo viên từ UCLA đã trình bài các tiến bộ trong phân tích gen của vi khuẩn P. acnes. Cách đây vài năm, chúng ta đã biết có nhiều loại P.acne và không phải loại P. acne nào cũng xấu (gây mụn), Một số dòng vi khuẩn p.acne, ngược lại, còn có tác dụng bảo vệ da. Cụ thể, chủng loại IA1 của vi khuẩn P.Acne ở người bệnh mụn nhiều hơn nên các BS phỏng đoán loại này nguy hiểm hơn (1). Đi sâu hơn, phân tích các Ribotype của vi khuẩn P. acnes (RT4, RT5, RT8 and RT10) thường thấy ở bệnh nhân bị mụn trong khi loại ribotype RT6 thấy ở bệnh nhân không có mụn (2).
Các hướng nghiên cứu sắp tới nhắm vào tìm ra loại chủng vi khuẩn P acnes nào là “độc” để dùng thuốc trụ sinh trong khi dùng các thuốc xức khác nếu chủng vi khuẩn P. acnes là hiền.

Tái tạo da mặt sau khi bị tàn phá do mụn thế nào?

Lăn kim (microneedling) có những tác dụng khả quan trong điều trị thẹo (3 loại thông dụng) do mụn. Kết hợp với laser, lăn kim có thể cải thiện đáng kể bề mặt da.
Với sưng đỏ da do thẹo, Pulsed Dye Laser (PDL, đặc biệt là sóng dài 595-600nm) được xem là trị liệu tiêu chuẩn do các laser này nhắm trực tiếp vào hồng cầu. Các dòng laser khác KTP/YAG cũng có những tác dụng đáng kể. Ablative Laser (CO2) cải thiện đáng kể thẹo do mụn để lại khi tác dụng lên collagen, tái tạo, và căng da.
Loading...